Cilt 6 Sayı 1 (2026): Elegest Elegeş
Makaleler

Azınlık haklarının Avrupa Birliği genişleme süreci kapsamında evrimi ve Türkiye-AB ilişkilerine yansımaları: 1990'dan günümüze

PDF (İngilizce)
  • Nilgün ATICI,
  • Doç. Dr. Ramazan İZOL
Nilgün ATICI
akdeniz üniversitesi
Doç. Dr. Ramazan İZOL
akdeniz üniversitesi
Biyografi

Yayınlanmış 30.03.2026

Anahtar Kelimeler

  • minority rights,
  • european union,
  • normative power,
  • turkiye
  • azınlık hakları,
  • avrupa birliği,
  • normatif güç,
  • türkiye

Nasıl Atıf Yapılır

Azınlık haklarının Avrupa Birliği genişleme süreci kapsamında evrimi ve Türkiye-AB ilişkilerine yansımaları: 1990’dan günümüze. (2026). Elegest Elegeş, 6(1), 17-27. https://doi.org/10.64360/eleg.v6i1.82

Telif Hakkı (c) 2026 Nilgün ATICI, ramazan izol (Author)

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Azınlık haklarının Avrupa Birliği genişleme süreci kapsamında evrimi ve Türkiye-AB ilişkilerine yansımaları: 1990’dan günümüze. (2026). Elegest Elegeş, 6(1), 17-27. https://doi.org/10.64360/eleg.v6i1.82

Öz

Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte Avrupa Birliği (AB), doğuya doğru genişleme süreciyle beraber normatif gücünü demokratikleşme, insan hakları ve özellikle azınlık hakları alanlarında yeniden yapılandırmıştır. Bu çalışma, azınlık haklarının AB'nin dış ilişkilerindeki araçsal rolünü, üç dönem üzerinden Türkiye-AB ilişkileri bağlamında incelemektedir: 1990–2000, 2000–2010 ve 2010 sonrası. Teorik çerçevede liberal çoğulculuk ve normatif güç Avrupa yaklaşımı temel alınarak, AB’nin azınlık haklarını bir dış politika aracı olarak nasıl kullandığı analiz edilmiştir. Türkiye’nin bu süreçteki konumlanışı, hem iç hukuk reformları hem de siyasal dönüşüm açısından ele alınmıştır. Çalışma, 2000’li yıllarda ivme kazanan reform sürecinin 2010 sonrasında güvenlik ve göç gibi temaların yükselişiyle sekteye uğradığını ortaya koymaktadır.

PDF (İngilizce)

Referanslar

  1. Avrupa Komisyonu Tarafından Hazırlanan Türkiye Raporları, Erişim Tarihi: 17.08.2025
  2. Atılgan, M. (2006). Avrupa Birliği, Azınlık Hakları ve Türkiye. Türk İdare Dergisi, 450, 43-65.
  3. Baharçiçek, A., & Ağır, O. (2015). Kırım’ın Rusya Federasyonu’na Bağlanmasının Rusya’ya Komşu Ülkelere Olası Etkileri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (52), 29-47.
  4. Bicchi, F. (2006). ‘Our Size Fits All’: Normative Power Europe and the Mediterranean. Journal of European Public Policy, 13(2), 286–303. https://doi.org/10.1080/13501760500451733
  5. Budak, F., & Korkmaz, Ş. (2020). COVID-19 Pandemi Sürecine Yönelik Genel Bir Değerlendirme: Türkiye Örneği. Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi, (1), 62-79.
  6. Çoban, A. (2024). Türkiye’de Bulunan Ukraynalilarin Uluslararasi Koruma Statüleri Çerçevesi̇nde Değerlendi̇ri̇lmesi̇. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (58), 77-102.
  7. Diez, T. (2005). Constructing the Self and Changing Others: Reconsidering ‘Normative Power Europe’. Millennium: Journal of International Studies, 33(3), 613–636. https://doi.org/10.1177/03058298050330031701
  8. Emiroğlu, B. (2016). Avrupa Birliği’nin Çokkültürlülük İle İmtihani. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (44), 91-121.
  9. Erol, E. (2017). Dil ve Güvenlik: Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın Azınlık Dili Politikası. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 15(23), 297-316.
  10. Göçmen, İ. (2019). Avrupa Birliği’nin Hedefli Yaptırımları: Temel Hakların Korunması Temelinde Bir Değerlendirme. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 16(63), 119-137.
  11. Gülerce, R., & Bayram, M. N. (2023). Ukrayna’dan Avrupa'ya Kitlesel Göç Hareketlerinde AB’nin Sığınma Politikalarının İnsan Hakları Bağlamında Değerlendirilmesi. Göç Araştırmaları Dergisi, 9(1), 77-104.
  12. İçduygu, A. & Keyman, E.F. (2005). “Citizenship, Identity, and the Question of Democracy in Turkey.” Middle Eastern Studies, 41(6), 927–944.
  13. İnaç, H. (2016). Türkiye-AB Ilişkileri: Entegrasyonu Zora Sokan Saiklar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (25), 229-246.
  14. Kakışım, C., & Erdoğan, S. (2018). Türkiye-Avrupa Birliği İlişkileri ve 15 Temmuz Darbe Girişimin Ardından Yaşanan Gelişmeler. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 10(18), 399-420.
  15. Kaygısız, A. K. H. B., Kaygısız, Ü., & Özaltın, Ö. G. O. (2014). Avrupa Birliği İlerleme Raporlarinda İnsan Haklari Ve Azinliklarin Korunmasi Hakkindaki Beklentiler (1998-2012). Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 275-284.
  16. Korhecz, T., & Nagy, N. (2024). The Achilles Heel of Constitutional Jurisprudence: Conceptualization of Minority Rights by Constitutional Courts in Central and Eastern Europe. Nationalities Papers, 52(3), 661-684.
  17. Köktaş, N. A., & Büyükbaş, H. (2016). Lozan Antlaşması, Dini Azınlıklar Ve Dış Ilişkiler Boyutu. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(3), 1-11.
  18. Köse A. (2010). Avrupa Birliği’nin Türkiye’deki Azınlıklar Konusuna Yaklaşımının Türkiye-Avrupa Birliği İlişkilerine Etkileri. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Avrupa Birliği Anabilim Dalı Avrupa Birliği Programı, Yüksek Lisans Tezi.
  19. Kymlicka, W. (1995). Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights. Oxford University Press.
  20. Manners, I. (2002). Normative Power Europe: A Contradiction in Terms? Journal of Common Market Studies, 40(2), 235–258. https://doi.org/10.1111/1468-5965.00353
  21. Schimmelfennig, F., & Sedelmeier, U. (2005). The Europeanization of Central and Eastern Europe. Cornell University Press.
  22. Sefer, Ö. (2023). Türkiye-Avrupa Birliği İlişkilerinde Düzensiz Göç Konusu Ve Ab-Türkiye Mutabakati. 100. Yilda Türkiye: Sürdürülebilir Sosyal, İktisadi, Mali, Demografik Ve Siyasal Politikalar ve, 45.
  23. Smith, J. (2007). Minority Rights in the European Union. Cambridge University Press.
  24. Soyaltın Colella D. (2020). Türkiye-Avrupa Birliği (AB) İlişkilerinde 1990’lı Yılların Analizi. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 2(3), 26-56.
  25. Özbudun, E., & Gençkaya, Ö. F. (2009). Democratization and the Politics of Constitution-Making in Turkey (NED-New edition, 1). Central European University Press. http://www.jstor.org/stable/10.7829/j.ctt12827m
  26. Özkan Duvan A. ( 2013.) Avrupa Birliği Hukukunda Azınlık Hakları, Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku (Genel Kamu Hukuku) Anabilim Dalı.
  27. Taş, G. (2023). Avrupa Birliğinde azınlıkların entegrasyonu ve boyutları. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(19), 166-201.
  28. Taş, G. (2025). Avrupa Birliği kurucu antlaşmalarında azınlık hakları ve çokkültürlülük yaklaşımları çerçevesinde incelenmesi. Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 5(1), 53-69.
  29. Taşdemir, H., & Saraçlı, M. (2007). Avrupa Birliği ve Türkiye perspektifinden azınlık hakları sorunu. Uluslararası Hukuk ve Politika, 2(8), 25-35.
  30. Yaprak, G. and Onursal Beşgül, Ö. (2013). "1.2 Avrupa Birliği’nin Tarihsel Gelişimi." Avrupa Birliği Hakkinda Merak Ettikleriniz Avrupa Birliği'ne Giriş Hiperlink Yayınları: 57, S.30
  31. Yayla, A. (1997). Dini Cemaatler, Demokrasi ve Eğitim: Amish Cemaati Örneği. Liberal Düşünce Dergisi, 2(7), 9-18.
  32. Yılmaz, G. (2015). Avrupa’da azınlıklar ve azınlık hakları. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 14(2), 109-122.
  33. https://www.bbc.co.uk/news/politics/eu_referendum/results, Access Online:25.08.2025.
  34. https://www.goc.gov.tr/multeci, Erişim Tarihi: 25.08.2025.
  35. https://www.hrw.org/reports/2000/turkey2/Turk009.htm?utm_source,Access Online:25.08.2025.
  36. https://www.mfa.gov.tr/press-statement-on-the-2001-regular-report-on-turkey_s-progress-towards-accession-and-the-strategy-paper-prepared-by-the-eu-commission--november-13.en.mfa?utm_source, Access Online:25.08.2025.
  37. https://minorityrights.org/turkeys-eu-ambitions-are-failing-to-produce-rights-reforms-for-minorities, Access Online:25.08.2025.
  38. https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/teror-orgutu-pkk-nin-aciklamasinda-surecin-ilerlemesi-icin-hukuki-ve-siyasi-kosullar-belirtildi-turkiye-den-cekiliyor-2447186, Erişim tarihi: 05.11.2025.

Benzer Makaleler

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.